Trong cuộc đời này, người ta thường nói: Nghèo thì khổ, giàu thì mạnh. Nghe qua tưởng là chân lý, nhưng ngẫm sâu mới thấy chưa đủ. Nghèo, cái khổ thấy rõ nhất là ở thân. Thiếu ăn, thiếu mặc, thiếu cả sự lựa chọn. Nhưng có những người nghèo mà lòng không hèn, vẫn giữ được nhân cách, vẫn biết thương người. Cái nghèo ấy tuy khổ, nhưng chưa phải là điều đáng sợ nhất.

Giàu, cái mạnh nằm ở tiền và thế. Có thể xoay chuyển hoàn cảnh, có thể khiến người khác nể phục. Nhưng nếu không có trí tuệ và đạo đức đi cùng, thì cái mạnh ấy rất dễ trượt sang ức hiếp và chiếm đoạt.

Khi đã có sức mạnh trong tay, con người rất dễ rơi vào một trạng thái nguy hiểm: Mạnh rồi thì muốn hơn, muốn thắng, muốn lấn. Đó là lúc cái “tôi” phình to, và cũng là lúc mầm mống của cái ác bắt đầu sinh ra. Người đời thường nghĩ “ác giả ác báo” là chuyện xa xôi, nhưng thực ra nó vận hành ngay trong từng suy nghĩ và hành động:
Một ý niệm xấu, làm tâm bất an.
Một lời nói ác, tạo ra oán kết.
Một việc làm sai, gieo nhân cho quả khổ về sau.
Không phải trời phạt, cũng không phải ai trừng phạt, mà chính là nhân quả quay về.

Vì vậy, cái đáng sợ không phải là nghèo, cũng không phải là giàu, mà là không biết mình đang ở đâu trong chính tâm mình:
Nghèo mà biết đủ, thì tâm an.
Giàu mà biết dừng, thì phúc bền.
Mạnh mà biết nhún, thì đức lớn.
Còn ác, dù kín đến đâu… cũng tự tạo ra con đường khổ cho chính mình.

Cuối cùng, sau tất cả những hơn thua của một đời, thứ còn lại không phải là tiền bạc hay quyền lực, mà là trạng thái của tâm.
Tâm nhẹ, đời nhẹ.
Tâm nặng, đời nặng.
Đó mới là giàu nghèo thật sự của một con người.

Tạm kết:
Nghèo thì khổ phận con người
Giàu sinh thế lực, lắm thời sinh hung
Bom rơi khói phủ Trung Đông
Ác gieo nhân lửa, cháy cùng thế gian.